Verklarend woordenboek Europa

Het verbond van vijftien Europese staten. In de jaren vijftig begonnen als de zes landen omvattende Europese Economische Gemeenschap. Op 1 mei 2004 zullen daar 10 landen bij komen: Polen, Tsjechië, Slowakije, Slovenië, Hongarije, Malta, Cyprus, Estland, Letland en Litouwen.

Boven aan de EU staat de Raad. Daarin komen staatshoofden en regeringsleiders van de 15 lidstaten van de EU en de voorzitter van de Europese Commissie ten minste eenmaal per zes maanden tijdens het halfjaarlijkse voorzitterschap van een lidstaat bijeen. De dagelijkse taken worden uitgevoerd door het Parlement, de Raad van Ministers, de Commissie, het Hof van Justitie en de Rekenkamer. HTTP://www.europa.eu.int

Gevestigd te Straatsburg, is geen EU-instelling maar een los samenwerkingsverband waarvan 45 Europese landen lid zijn. De Raad houdt zich voornamelijk bezig met bescherming van mensenrechten en democratische regels. Van november 2003 tot mei 2004 is Nederland voorzitter van de Raad van Europa. HTTP://www.coe.int

Wordt ook aangeduid als Raad van de Europese Unie. Vergadering van ministers met overeenkomstige portefeuilles uit de EU-landen. Naast het vaststellen van de begroting van de EU, wordt hier de communautaire wetgeving, dit is 'EU-wetgeving', door de lidstaten besproken en goedgekeurd. Deze raad bestaat uit ministers die in de lidstaten verantwoordelijk zijn voor het betrokken onderwerp, zoals bijvoorbeeld het nieuwe programma Cultuur 2000. Er zijn zowel formele als informele raden. Bij een formele raad worden besluiten en resoluties genomen.

Dagelijks bestuur van de EU. De leden zijn de eurocommissarissen en vormen de drijvende kracht van het besluitvormingsproces van de EU. Voorzitter wordt na raadpleging van het parlement door de staatshoofden en regeringsleiders in de Europese raad gekozen. Overige leden worden in overleg met voorzitter door de 15 lidstaten voorgedragen. Huidige voorzitter is de Italiaan Romano Prodi. Het Nederlandse lid is Frits Bolkestein, verantwoordelijk voor de Interne Markt, Belastingen en de Douane Unie. Viviane Reding (Luxemburg) is verantwoordelijk voor Onderwijs en Cultuur.

Wordt om de vijf jaar rechtstreeks gekozen en hierin komen de politieke opvattingen van de Europese burgers tot uiting. De nieuwe parlementsverkiezingen worden op 10 juni 2004 gehouden. Niet alle voorstellen van de Commissie hoeven door het parlement te worden goedgekeurd. Wat betreft het nieuwe programma Cultuur 2000 heeft Nederland bedongen dat het inhoudelijke advies van de jury's voortaan aan het Parlement moet worden voorgelegd (zie ook pagina 23 - Ingezonden mededelingen OCW en BZ). Voorheen was dit niet zo. In het Europese Parlement hebben Maria Martens (Christen Democraten) en Marieke Sanders-ten Holte (liberalen en democraten) cultuur in hun portefeuille.

Dit betreft de vraag of beslissingen op het niveau van de EU of op nationaal niveau moeten worden genomen. Tot nu toe is er vanuit gegaan dat prioriteiten op cultureel gebied het beste op nationaal en lokaal niveau kunnen worden bepaald.

Van 1 juli 2004 tot en met 31 december 2004 is Nederland voorzitter van de EC. Tot 1 juli 2004 is Ierland voorzitter. Op 1 januari 2005 neemt Luxemburg de fakkel over. Voor het EU-voorzitterschap wordt een speciale website gebouwd, die in het voorjaar van 2004 online gaat. Bij de start van het voorzitterschap zal de website compleet zijn. HTTP://www.eu2004.nl

Een Franse uitdrukking: "de EU zoals zij is" . Dat wil zeggen de rechten en plichten die de landen van de EU delen. In het "acquis" zijn alle verdragen en wetten van de EU, verklaringen en resoluties, internationale overeenkomsten en de jurisprudentie van het Hof van Justitie terug te vinden, waaronder ook de maatregelen die de regeringen van de EU gezamenlijk nemen op het gebied van justitie en binnenlandse zaken en het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. "Het acquis aanvaarden" betekent dus zich aanpassen aan de EU zoals die is. Kandidaatlanden moeten het "acquis" aanvaarden voordat zij tot de EU kunnen toetreden en moeten vervolgens de communautaire wetgeving in hun nationale wetgeving omzetten.

Sinds 4 oktober 2003 en onder het huidige Italiaans voorzitterschap wordt onderhandeld tussen regeringen van lidstaten over de hervormingen van de EU en de EU-grondwet. Op 18 juni is het ontwerp aangeboden aan de Europese Raad. In dit ontwerp is een artikel opgenomen waarin is bepaald hoe een lidstaat zich vrijwillig kan terugtrekken uit de EU. Tot op heden was dit niet geregeld. Het ontwerp is de uitkomst van de Europese Conventie, een grootschalige vergadering waarin zowel regeringsvertegenwoordigers als leden van nationale parlementen van de lidstaten en kandidaat lidstaten, leden van het Europees Parlement en vertegenwoordigers van de Europese Commissie deelnamen.

Een term die vaak voorkomt in de media waarmee doorgaans de instellingen van de Unie worden bedoeld, die vooral in Brussel zijn gevestigd. De wetgeving van de EU wordt door de Europese Commissie voorgesteld maar het zijn de Raad van de Europese Unie, samengesteld uit ministers van de nationale regeringen en het Europees Parlement, dat door de Europese burgers wordt gekozen, die de wetgevingsvoorstellen bespreken en wijzigen en vervolgens besluiten deze al dan niet goed te keuren.

Een conferentie waarbij de vertegenwoordigers van de lidstaten bijeenkomen om de verdragen van de Europese Unie te wijzigen. De volgende IGC, die voor 2004 is gepland, heeft tot doel alle huidige verdragen van de Unie samen te smelten tot één enkel, vereenvoudigd verdrag, meestal aangeduid als "grondwet" waarin de doelstellingen en de beleidsterreinen van de EU en de verantwoordelijkheden van iedereen worden aangegeven.

De Europese Unie telt 11 officiële talen: Deens, Duits, Engels, Fins, Frans, Grieks, Italiaans, Nederlands, Portugees, Spaans en Zweeds. De wetgeving van de EU wordt in alle officiële talen gepubliceerd en elk van deze talen kan gebruikt worden om met de instellingen van de EU in contact te treden. Vanaf 1 mei 2004 komen daar negen andere officiële talen bij (Cyprus heeft als officiële taal het Grieks, Malta naast Engels het Maltees).

In 1985 kwamen vijf landen van de EU, waaronder Nederland, overeen de personencontrole aan hun gemeenschappelijke grenzen af te schaffen.
De Schengenlanden hebben een gemeenschappelijk visumbeleid voor het Schengengebied. Het omvat nu alle EU-landen èn IJsland en Noorwegen. Ierland en het Verenigd Koninkrijk nemen geen deel aan de afspraken over grenscontroles en visa. Burgers van de lidstaten die het akkoord hebben ondertekend, hebben geen visum nodig om binnen de Schengenruimte te reizen. Met een visum voor welk Schengenland dan ook, kan men automatisch vrij in de Schengenruimte reizen, behalve in Ierland en het Verenigd Koninkrijk.

Als het aan de Tweede Kamer in Nederland ligt, zal een raadplegend referendum over de invoering van de Europese Grondwet worden gehouden. Op deze wijze wordt een niet-bindend advies gevraagd aan de Nederlanders voordat gestemd gaat worden over de ratificatie van de Europese Grondwet. Een meerderheid van de Tweede Kamer heeft inmiddels voor gestemd.

W http://europa.eu.int/comm/culture .