Van den Ende geldschieter en leermeester

Wie een exploitatietekort heeft, kan naar centen fluiten. En ook groepen met een louter commerciële, religieuze of politieke doelstelling pissen naast het VandenEnde-potje. Een project mag ook nog niet in een vergevorderd stadium van realisatie zijn. Integendeel, het moet jong, educatief en landelijk zijn, het liefst gericht op ontplooiing van de nog verse kunstenaarsziel. Want die kun je nog kneden in het cultureel ondernemerschap. Daar is het de VandenEnde Foundation eigenlijk om te doen.

Marc van Zijp, strafmedewerker projecten: 'We willen geen groepen ondersteunen die daarna toch weer subsidieafhankelijk zijn. Dan pomp je alleen maar subsidiegeld rond. We willen een wezenlijk effect sorteren door kunstenaars te leren effectiever met de schaarse middelen om te gaan.' Dat betekent dat het fonds investeert in communicatiecampagnes en groepen helpt om een effectief marketing- en promotiebeleid op te zetten. Daarbij put de organisatie van het fonds natuurlijk rijkelijk uit de ervaring van Endemol. Joop van den Ende bleek een natuurtalent in ondernemen. Hoewel licht dyslectisch werd hij de tycoon van het televisie-amusement en bracht hij Nederlandse musicals naar Broadway in plaats van andersom. En dat terwijl hij ooit nog zelf voor Batman speelde op bruiloften en partijen.

De VandenEnde Foundation doet zelden aan materiële investering, dat wil zeggen, ze subsidieert geen zwevende balletvloer, geen nieuwe licht- en geluidsinstallatie of de renovatie van een piano. Wel mocht de Stichting Vrije Val, bekend van de familie-opera's van Frank Groothof, bij hoge uitzondering een nieuwe bewegende lichtset aanschaffen. Liever nog steunt de stichting kinderboekenschrijvers die de jeugd in het Concertgebouworkest inwijden in de geheimen van de klassieke muziek (Stichting Jonge Oren). Of het marketingbeleid van de stichting Cinekid, een filmfestival voor kinderen. Ook de Collectieve Danspromotie kon op ondersteuning rekenen voor de eerste Nederlandse Dansweek. Bedragen variëren van 10.000 tot 50.000 euro.

Ook onderzoek kan op een warme belangstelling rekenen. Zeker als het gericht is op de maatschappelijke betekenis van populaire televisiedrama's, zoals bij The Amsterdam School of Communications Research (Ascor). En Jasper Krabbé ontving ruim 40.000 euro voor de uitgave van een boek met 648 schetsen op ware grootte.

Zevenhonderd aanvragen kreeg het fonds vorig jaar, na de oprichting in januari en de definitieve start in april 2001. Die belandden allemaal op het bureau van de staf die het bestuur - met daarin onder andere Joop en Janine van den Ende en musicalregisseur Eddy Habbema - adviseert. Het bestuur beslist uiteindelijk wie geld krijgt en wie niet. 'Meestal fungeert het fonds als geldschieter,' zegt Van Zijp. 'Een enkele keer als adviseur, bijvoorbeeld met tips en trucs over fiscale wetgeving. Soms gaan we mee aan tafel zitten om zinvolle suggesties te doen, bijvoorbeeld over andere fondsen die ze kunnen aanschrijven.'

Of het allemaal effect heeft, weet Van Zijp nog niet: 'Het jaarverslag moet nog verschijnen. Tenslotte zijn we pas kort bezig.'

In ieder geval blijft Van den Ende zo op afstand de leermeester en inspirator die hij zo graag wil zijn. Tenslotte sprak hij voor een première de cast ook vaak toe. Om de acteurs moed in te spreken. Het jongetje van de feestartikelenwinkel is nog niet uitgesproken.