"Het is prestige voor de kunstenaar als zijn werk gecensureerd wordt.”

“Eigenlijk leek advocatuur mij wel wat. Ik heb rechten gestudeerd en daarna als belastingadviseur gewerkt. Echter nooit met de ambitie om de top te bereiken. Met een oude vriend dacht ik na over wat we zouden doen als geld niet belangrijk zou zijn. We kwamen uit op het ondersteunen van generatiegenoten in hun kunstenaarschap. Canvas International Art is een commerciële organisatie met ideële doelstellingen. We willen kwaliteit en laten zien dat nietwesterse kunst meer is dan batik en Afrikaanse maskers.”

Chinese kunstenaars kritischer
De jonge ondernemers gingen elk in verschillende werelddelen op zoek naar hedendaagse kunst van goede jonge kunstenaars. “Geen exotische, toeristische kunst, maar origineel werk van jonge kunstenaars uit de grote stad met een bepaalde levendigheid.” Voor Kielstra werd het een reis door Azië. “Ik reisde met de Trans-Siberië Express door Rusland en Mongolië, maar in China begon mijn onderzoek pas echt.” Dat ging niet zonder slag of stoot. De contacten uit zijn vooronderzoek waren om allerlei redenen niet bereikbaar.
“Daar zat ik in Beijing. Weinig mensen spraken Engels en er waren nauwelijks musea en galeries. De markt voor hedendaagse kunst in China kende geen infrastructuur zoals bij ons. Kunstenaars kwam je niet zomaar tegen. Niet in een museum, niet in een galerie. Tentoonstellingen werden al voor de opening gesloten door de autoriteiten. Het is een kleine cirkel van kunstenaars waar je in terecht moet zien te komen.” Zijn redding kwam in de persoon van de in China woonachtige landgenoot Hans van Dijk, een van de eersten die een poging waagde de Chinese kunstwereld te ontsluiten. Van Dijk ging ateliers langs, verzamelde materiaal, fotografeerde kunstwerken en richtte de New Amsterdam Art Consultancy op. De toenmalige culturele attaché van de Nederlandse ambassade bracht Kielstra met hem in contact. “Ik kreeg toegang tot zijn dossiers en kon op die manier de kunstenaars selecteren die ik wilde ontmoeten. Van Dijk stond in hoog aanzien in de Chinese kunstwereld. Doordat hij mij introduceerde werd meestal positief gereageerd op mijn voorstellen. Het is daar ontzettend belangrijk hoe en met wie je binnenkomt.” Inmiddels bestaat Canvas International Art tien jaar en reist Kielstra nog regelmatig naar China. Hij merkt dat kunstenaars kritischer zijn geworden, meer van de wereld hebben gezien. “In China gebeurt heel veel. Momenteel is er een enorme wil om nieuwe kansen te grijpen, een soort optimisme. Kunstenaars willen gelijkwaardig zijn aan westerse vakgenoten. Daar ontstaat bijvoorbeeld heel goede internetkunst uit. Maar men is natuurlijk ook nog aan het afrekenen met het verleden. Nog steeds worden goede tentoonstellingen direct weer gesloten. Het is prestige geworden voor de kunstenaar om te zorgen dat zijn werk gecensureerd zal worden. Schrijvers en dichters belandden nog wel eens in de gevangenis, maar beeldende kunstenaars die niet al te provocerend zijn, hoeven daar niet voor te vrezen. Als kunstenaars politiek commentaar geven, is de boodschap vaak verhullend. Dat wordt überhaupt niet begrepen en de autoriteiten zien dit niet als een gevaar dat de grote massa gaat mobiliseren.”

Geen walhalla van kunstverkoop
Kenmerkend voor veel Chinese kunstenaars is jarenlang hetzelfde concept herhalen. Doordat dit commercieel succesvol is, wil de kunstenaar zijn verworven sociale status niet verliezen en houdt vast aan hetzelfde. “Zhang Xiaogang is daar een goed voorbeeld van, hij heeft al twaalf jaar succes met zijn grijzige portretten met bloedlijnen, de Bloodlines series.” Naast het niet willen verliezen van de verworven status, spelen ook de kunstopleidingen hierin een rol. “De opleidingen in China zijn nog erg traditioneel. Een mooi schilderij maken, daar draait het om. Studenten kopiëren eindeloos de grote meesters, om zo hun vaardigheden te verbeteren.” Kielstra voelt zich na zijn vele reizen thuis in het grote land. “Ik vind het een verademing om in China te zijn.” Van grote cultuurverschillen heeft hij geen last. “We hebben juist veel overeenkomsten met Chinezen. Zij zijn net als wij heel direct, anders dan bijvoorbeeld in Indonesië waar ja vaak nee is. Het contact met de kunstenaars is heel menselijk. Je maakt vrienden met ze, hebt lol en doet zaken. Net als hier. We zoeken naar samenwerking. De opbrengst verdelen we eerlijk.” Door het directe contact met de kunstenaars, heeft Kielstra niets te maken met politieke situaties bij het zaken doen. “Het meest lastige blijft de taal, je hebt altijd hulp nodig van iemand die zowel Chinees als Engels spreekt.” Bij de Chinese kunstenaars staat Nederland hoog aangeschreven, aldus Kilestra. “Chinese kunstenaars komen graag hierheen, onder andere dankzij grote meesters als Rembrandt en Van Gogh. Voor hen is Amsterdam een hele mooie stad, een soort Venetië. Maar ze hebben wel door dat het niet het walhalla van de kunstverkoop is.”

Hype rond Zhigang
Tijdens het Amsterdam China Festival exposeerde Canvas het werk van Tang Zhigang, ironische schilderijen waarin baby's een centrale rol spelen. “Zhigang maakt snel naam in China op dit moment, maar is in Nederland nog onbekend.” Daarnaast was er een tentoonstelling met fotografie, video en objecten van de installatiekunstenaars Lin Tianmao en Wang Gongxin. De deelname aan het festival was geen vanzelfsprekendheid. Kielstra had over de plannen gehoord, maar was niet benaderd. Initiatiefnemer Martijn Sanders legde uit dat alleen de Amsterdamse gesubsidieerde kunstinstituten waren benaderd om mee te doen. Daarmee leek Canvas, gevestigd in Amstelveen en niet gesubsidieerd, buiten de boot te vallen. Maar door een samenwerking met De Balie aan te gaan, kon Canvas toch meedoen. “We waren wel bang dat we in de festivalpublicaties als commerciële organisatie zouden worden weggemoffeld ergens achterin, maar die angst bleek ongegrond. Voor ons wel een bevestiging dat mensen ons niet zien als gladde jongens. Bij De Balie vonden ze het heel leuk om met Canvas samen te werken. Ik hoefde me helemaal niet te verdedigen tegen mogelijke vooroordelen. Een hele positieve ervaring.” De meeste inkomsten verwerft Canvas met kunstuitleen, een activiteit naast het maken van kunstboeken, catalogi en tentoonstellingen. “Aan de ene kant willen we betekenisvolle projecten organiseren. Aan de andere kant moet er ook geld verdiend worden. We zijn veel op reis, want onze onderzoeken zijn de basis voor nieuwe projecten. Maar we doen soms ook andere dingen. Laatst, voor het Amsterdam China Festival, vroegen ze mij om naar Beijing te gaan om even vlaggen te regelen voor de opening op het Museumplein.” Kielstra toon zich zeer ingenomen met het commerciële succes van Tang Zhigang. “Ik ben hem in 2001 tegengekomen en vond zijn werk direct bijzonder. We hebben het in Nederland onder meer tentoongesteld op de KunstRAI en er een catalogus van laten maken. Nu is zijn werk flink in prijs gestegen. Kunstverzamelaars komen er als bijen op de honing op af. Het lijkt wel een hype. Door het financiële succes kunnen we weer dingen doen waar succes geen voorwaarde voor is, zoals het mooi uitgeven van een kunstboek.”